Waterschap Aa en Maas op naar energieneutraal

Waterschap Aa en Maas wil in 2030 alle energie die ze verbruiken zelf opwekken. De komende jaren leggen ze zonnevelden en waterkrachtcentrales aan. Inmiddels is de opwek van stroom van de eerste Aa en Maas zonneweide een feit. Met een jaarlijkse opbrengst van 3300 Megawattuur draait de zuivering voor de helft op eigen zonne-energie.

Op de rioolwaterzuiveringen in Dinther en Vinkel zijn de zonneweides inmiddels in aanleg. Komend voorjaar wordt daar stroom opgewekt via 7800 resp. 2700 panelen op lege plekken van het terrein. Geen gewone panelen, maar zogenaamde bifacials. Petra van Zanten, projectleider: ”Deze panelen zijn volledig van glas. Hierdoor valt er licht doorheen en dat is goed voor de bodem en de biodiversiteit onder de panelen.” Deze panelen maken ook stroom van het zonlicht dat terugkaatst vanaf de grond. Bram van der Beek van adviesbureau Qing ziet allerlei nieuwe mogelijkheden: ”Omdat het daglicht door de panelen heen valt, zijn er ook architectonische toepassingen. En als geluidswal rechtop langs de snelweg, vangen ze aan twee kanten energie op.” Een ander belangrijk voordeel is dat bifacials in tegenstelling tot traditionele panelen 100% recyclebaar zijn. Aan de onderkant van gewone panelen zit folie die lastig te verwijderen is. Deze folie ontbreekt bij de bifacials.

Een veld vol proeven
Nu zonneweides landelijk in opmars zijn, staat innovatie niet stil. Op de zonneweide in Vinkel worden maar liefst drie proeven gedaan. Ten eerste de opstelling van de panelen. Een deel van de panelen worden in een zuid-opstelling geplaatst: alle panelen staan dan in dezelfde richting. Een ander deel komt in een oostwest-opstelling: de panelen vormen dan een dakje en wijzen in tegengestelde richting. De opbrengst is bij die laatste opstelling wat lager, maar wel gelijkmatig verdeeld over de dag. Omdat zuiveringen 24/7 in bedrijf zijn, wordt tot dusver gekozen voor de oostwest-opstelling. Maar is dat terecht? In Vinkel kijken ze welke opstelling in de praktijk het meest efficiënt is. En ze nemen een kijkje onder de panelen: bij welke opstelling groeit en bloeit het meest? 

Bij proef twee gaat het waterschap met aannemer Volta Solar een nieuw systeem testen om regenwater op te vangen. Dat kan handig zijn om bijvoorbeeld de panelen mee schoon te maken. En met Volta Solar én TU Eindhoven kijken ze of ze de warmte van de panelen kunnen benutten. Dat heeft als bijkomend voordeel dat de panelen efficiënter worden. Zonnepanelen werken namelijk beter als ze koel zijn. Zo kunnen zonneweides in de toekomst nóg meer energie opleveren.

Oude techniek in een nieuw jasje
Dan een eeuwenoude techniek: het waterrad. In november komt er een bij een flinke stuw in de Aa in Heeswijk. Met deze micro waterkrachtcentrale wekt het waterschap stroom op voor de stuw zelf en voor het elektriciteitsnet, bij elkaar genoeg voor 5 tot 10 huishoudens. Het rad moet zichzelf nog wel bewijzen in deze nieuwe toepassing. Het mag de werking van de stuw nooit hinderen én vissen moeten er ongeschonden doorheen kunnen zwemmen. Als de micro waterkrachtcentrale een succes is, kijken ze of ze er meer gaan plaatsen. Drie andere grote stuwen in het gebied van waterschap Aa en Maas zijn er geschikt voor.

45% Opgewekt
Inmiddels zijn afgelopen zomer de laatste daken van gebouwen van het waterschap voorzien van zonnepanelen. Alles bij elkaar wekken ze inmiddels 45% van hun eigen energieverbruik zelf op. Dankzij biogas, zonnepanelen op daken én de zonneweide op zuivering ’s-Hertogenbosch.